De waarheid achter liegen

.

Als iemand zegt dat hij de waarheid gaat zeggen, nou…dan zet je maar schrap.
Nu is het niet zo dat dit blog per definitie de waarheid is hoor….het is maar net wat jij wilt geloven.

.

Wat is liegen eigenlijk?

Liegen is dus niets anders dat als jij mij iets vertelt, waarvan je zeker weet dat het niet waar is. Liegen is streng verboden in onze Westerse maatschappij. Je mag niet liegen en je voelt dat je stout bent als je het toch doet.

Als ik nu meteen met de deur in huis mag vallen hè, dan zeg eens eerlijk. Heb jij nog nooit tegen je kinderen gezegd dat ze een leugentje om bestwil mogen verzinnen of de waarheid in moesten slikken of verbloemen?

En onder volwassene gesproken.

Wat zeg jij als jouw collega vraagt wat jij aan salaris verdient?
Wat zeg jij tegen je vriendin die een lelijke jurk aan heeft?
Wat zeg jij tegen je schoonouders als het eten niet lekker was?

Zo zie je maar…. Iedereen liegt dus. Wereldwijd. Niemand uitgezonderd. Een menselijke gewoonte en blijkbaar zit het in onze natuur en wat we met regelmaat ook nog eens onbewust doen.

We zijn nu eenmaal van tijd tot tijd bereidwillige deelnemers aan misleiding. Bijvoorbeeld omwille van sociale waardigheid, om naasten niet onnodig te kwetsen, teleur te stellen, ongerust te maken of een andere ‘geldige’ reden.

En toch staan we erop dat iedereen de waarheid moet zeggen, of niet soms?

.

Maar besef jij wel hoeveel wij als volwassene zelf liegen tegen onze kinderen?

Sinterklaas, zwarte Piet, de Kerstman en de Paashaas houden we ‘in leven’ om een leuke traditie in stand te houden, niets mis mee. Smoesjes gebruiken we als we ergens geen zin in hebben. Allemaal vormen van ‘leugentjes’ en jij mag uiteraard zelf bepalen hoe zwaar dit weegt voor jou.

En wat dacht je van al die sprookjes voorlezen, terwijl iedere volwassene weet dat deze niet waar zijn. Waarom doen we dat? Omdat iedereen gek is op sprookjes. Het liefst zouden we toch willen dat het leven één groot sprookje was dat altijd zal eindigen met de woorden: En ze leefden nog lang en gelukkig.

.

Zullen we eens bij het begin beginnen?

Wij zijn op jonge leeftijd al voorgelogen. Kijk DIT FILMPJE maar eens. We hebben alles gedaan wat onze ouders, het schoolsysteem en de maatschappij van ons verwachtte, om er vervolgens achter te komen dat daar helemaal geen geluk in zit. Nu is het niet zo dat ik hier zonder schaamte ga verkondigen dat jouw en mijn ouders leugenaars zijn. Zij hebben ontzettend hun best gedaan om alles wat zij geleerd hebben ook weer door te geven en laten we eerlijk wezen, zij dachten ook dat ze jou de waarheid over het leven zouden leren.

En als ons van alles is wijsgemaakt, geven we dat zonder pardon weer door aan onze kinderen. Iedere ouder en opvoeder legt namelijk aan de kinderen uit hoe het leven werkt. Is het niet in woorden, dan wel in daden.

Met dit in je achterhoofd hoop ik dat je al wat milder wordt naar je kind als die toevallig wèl de waarheid zegt en ziet, want geloof me…dat doen ze echt. Kinderen zijn namelijk geboren om ons de waarheid te laten zien. Alles waarvan wij ooit hebben gedacht dat het waarheid was zullen zij aan het licht brengen.

.

Waar ligt de grens  tussen een leugentje of liegen?

Een leugentje doen we allemaal wel eens als we zeggen dat het goed gaat terwijl we ons diep van binnen waardeloos voelen op dat moment. Ook pakken we de waarheid in als we onszelf of iemand anders in bescherming willen nemen of niet willen kwetsen.

.

Maar waarom liegen we eigenlijk?

Liegen doen we om iets te bereiken wat ons anders niet lukt.
Liegen doen we dus om de waarheid te onderdrukken of te verbloemen.
Liegen doen we uit bescherming voor onszelf èn/of de ander.
Liegen doen we als we ons niet veilig genoeg voelen.
Liegen doen we om de consequenties (straf) te ontlopen
Liegen doen we om niet afgewezen te worden.

.

Wat we (en jij ook dus) feitelijk doen is een soort van kosten-baten-analyse maken, deze op een weegschaal leggen wat het je kost, wat het je oplevert en vervolgens maak je een inschatting van het risico. Aan de hand daarvan maak je een besluit of je ‘de misdaad van het liegen’ begaat of niet.

Als je nu denkt dat je dit niet zo doet, dan ben er maar eens een tijdje bewust van, want dit gebeurt allemaal razendsnel in je onderbewustzijn.

We willen dus iets bereiken met liegen (maakt niet uit wat het is) vanuit onze natuurlijke overlevingsdrang. Maar we willen ook een goed mens zijn vanuit instinct en moraal. Deze twee botsen wel eens met elkaar. Het is dan ook afhankelijk welke waarde we hechten aan het belang van liegen, een leugentje of een smoesje.

.

Creëer een sfeer van vertrouwen

Je weet natuurlijk nooit voor 200% of iemand de waarheid spreekt en ik mag hopen dat je de ander vertrouwt. Maar wat als dat niet het geval is?

In een relatie:

We willen vaak de waarheid achterhalen, maar soms willen we gewoon ons gelijk halen en geloven we echt niet dat de ander eerlijk is. Je hoort het vaak bij partners waarvan de ene denkt dat de ander is vreemdgegaan. Dan kan de ander nog zoveel bewijzen verzamelen dat jij ongelijk hebt, maar als jij echt overtuigd bent van die affaire, dan krijg je het niet uit je hoofd en dan geloof je hem/haar gewoon niet. Bij zulke situaties is het daarom belangrijk om het echt bij de feiten te houden en jezelf afvragen of het echt waar is wat je denkt (of misschien gehoord hebt).
Wat je veel mensen hoort zeggen is dan: “Ik heb het gevoel dat hij/zij liegt”. Maar als ik dan vraag hoe dat voelt en waar dat gevoel zit, dan kunnen ze ’t niet aanwijzen. Nu wil ik je gevoel natuurlijk nooit onderschatten. Ik wil je alleen bewust maken dat jij gaat checken of het ècht je gevoel is of dat je jezelf gek maakt met gedachtes.

En wat als je de ander niet vertrouwd? Interessant is dan om jezelf af te vragen hoe het komt dat je die ander niet vertrouwd. Dat kan namelijk met je verleden te maken hebben, dat jij (door iemand anders) voorgelogen bent geweest, bang was om in de steek gelaten te worden, afgewezen te worden, niet goed genoeg te zijn of niet genoeg aandacht te krijgen. Weet dan dat de ander nooit jouw tekortkomingen uit jouw verleden kan opvullen. Relaties zijn namelijk een hele mooie spiegel van je pijnlijke punten.

Bij kinderen:

Ook hoor je het vaak bij ouders waarvan de kinderen al meerdere malen hebben gelogen. Op een of andere manier geloof je hem de volgende keer ook niet, zelfs niet als hij de waarheid spreekt en draaf je langer door dan je lief is. Een kind voelt zich dan niet serieus genomen en krijgt het gevoel, wat ik ook zeg, ik word niet geloofd, dus feitelijk maakt het niet uit wat ik zeg, dan kan ik net zo goed liegen. In principe hetzelfde riedeltje als in je relatie.

We kunnen onze kinderen (of partner) aanspreken met de woorden: “kan ik erop vertrouwen dat je …..? Kun je me beloven dat je de waarheid zegt, het zou me anders veel verdriet doen”. Dan nog is het de vraag of diegene echt eerlijk is. Kortom…we hebben er geen invloed op.

.

Geven en nemen

Waar hebben we dan wel invloed op? Alleen op onszelf. Hoe eerlijk ben jij en durf jij te zijn? Het is bovendien moeilijk te geloven dat een ander de waarheid spreekt, als je zelf liegt. En dan bedoel ik met eerlijk dus echt heel eerlijk, naar jezelf èn naar de ander.

.

Leugens maken veel los

Als je dus geconfronteerd wordt met je eigen innerlijke leugens (waar je al die tijd niet bewust van bent geweest) of die van je partner of kinderen, dan komen er ook een hoop emoties los. Ben je bereid deze toe te staan? Anders heb je nog steeds het heft niet in eigen handen en maak je de ander verantwoordelijk over het feit hoe jij je voelt. De ander is altijd verantwoordelijk voor zijn/haar leugens, maar jij bent zelf verantwoordelijk voor jouw gevoel en dat blijkt nog wel ooit een dingetje.

Toen mijn dochter tien jaar was kwam ze eens thuis uit school en ze voelde zich rot omdat ze een geheim van een vriendinnetje had doorverteld. Ik vroeg haar of en wat ze daaraan wilde doen en ze overwoog om het eerlijk tegen haar vriendin te zeggen maar ze was bang dat haar vriendin dan boos zou worden. Toen vroeg ik haar of ze die consequentie kon incasseren en dat kon ze. Die middag kwam haar vriendin bij ons en ze biechtte eerlijk op wat ze gedaan had. Haar vriendin werd niet boos, ze vond het ontzettend dapper van mijn dochter dat ze het lef had dit eerlijk te zeggen. Zie je nu wat ik bedoel?

Als je bereid bent het gevoel van jezelf èn de ander te accepteren, dan is je les al geleerd.

.

Leugenaars ontmaskeren

Om leugens te ontmaskeren zijn er sinds 1921 leugendetectors op de markt gekomen die het proces van liegen in jouw lichaam kunnen meten. RTL4 heeft daar ook een programma over gemaakt, De Leugendetective.

En het moet echt niet gekker worden, maar ze hebben tegenwoordig zelfs telefoons met ingebouwde leugendetectors. Als je echtgenoot dan belt dat hij bijvoorbeeld moet overwerken, kun je meteen zien of het waar is of niet. Maar als iemand belt die een leugen echt gelooft, werkt het apparaat niet meer. Voor hem is de leugen een waarheid geworden, of beter gezegd, een witgewassen (goedgekeurde) leugen.

Vraag maar eens aan iemand of hij een pedagogische tik verantwoord vindt en hij antwoord Ja als hij dat ook daadwerkelijk zo vindt, dan zal je niets te zien krijgen op de grafiek van de leugendetector. Maar als je dit aan mij zou vragen en ik zou ook Ja antwoorden, dan denk ik dat de leugendetector op hol zou slaan.

Vraag je aan een volwassene of Sinterklaas bestaat en hij antwoord ja, dan zal de leugendetector daar een signaal op aangeven. Vraag je ditzelfde aan een vijfjarig kind die ook met ja beantwoordt, dan zul je niets te zien krijgen.

Dus feitelijk gaat het er niet alleen om wat je voor jezelf goedpraat maar ook nog waar je in gelooft. Want je hebt nog altijd zoiets als, jouw waarheid en die van mij.

.

Maar wat is dan waarheid?

Wat waarheid precies betekent is onderwerp van discussie die ver in de geschiedenis teruggaat, want mijn waarheid is hoogst waarschijnlijk anders dan die van jou. Als je dus echt gelooft dat iets goed of fout is, dan is dat jouw waarheid en lieg je dus niet.

Maar jouw waarheid en mijn waarheid veranderen dus ook naarmate de jaren verstrijken. Want als we dan toch eerlijk willen zijn, mijn waarheid ziet er stukken anders uit dan bijvoorbeeld vijf of tien jaar geleden. Zo geldt dat voor de meeste mensen. Waarheden hebben dus altijd een beperkte geldigheid en worden ook nog eens persoonlijk gecreëerd door ervaringen.

.

Dus ja…..volgens mij zijn leugens en de waarheid altijd in beweging.

.

Misschien verstandig om een beetje mee te bewegen en jouw eigen helpende waarheid te creëren.

.

Af en toe een inspirerende blog in je e-mailbox ontvangen? Dat kan, klik HIER.
Interesse in het I-boek over spiegelgedrag? Vraag het HIER aan.

.